به گزارش سلامت نیوز به نقل از verywellhealth، کمردرد یکی از مشکلات شایع در افراد مبتلا به ام‌اس (MS) است و می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. اسپاسم و گرفتگی عضلات، مشکلات حرکتی و تغییر الگوی راه رفتن از جمله عواملی هستند که می‌توانند در بروز یا تشدید کمردرد در این بیماران نقش داشته باشند.

شناخت علت درد اهمیت زیادی دارد، زیرا روش درمان به عامل ایجادکننده آن بستگی دارد.

چرا افراد مبتلا به ام‌اس دچار کمردرد می‌شوند؟

کمردرد در افراد مبتلا به ام‌اس نسبتاً شایع است و حتی ممکن است بیشتر از جمعیت عمومی دیده شود. یکی از دلایل آن تغییرات جسمی ناشی از بیماری، از جمله انقباض‌های غیرقابل‌کنترل عضلات و مشکلات حرکتی است.

گاهی نیز ممکن است فرد همزمان با چند نوع درد مرتبط با ام‌اس مواجه باشد؛ برای مثال، اسپاسم عضلانی در کنار مشکلات حرکتی می‌تواند درد کمر را ایجاد یا تشدید کند.

علاوه بر عوامل جسمی، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که خستگی و مشکلات سلامت روان مانند اضطراب و افسردگی نیز با درد قابل‌توجه در افراد مبتلا به ام‌اس ارتباط دارند.

برخی عوامل سبک زندگی نیز می‌توانند بر شدت درد اثر بگذارند؛ از جمله مصرف دخانیات، کم‌تحرکی، خستگی و رژیم غذایی نامناسب که می‌توانند در افزایش وزن و تشدید مشکلات حرکتی نقش داشته باشند.

بر اساس برخی پژوهش‌ها، کمردرد ممکن است تا حدود ۴۱.۶ درصد از افراد مبتلا به ام‌اس را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، شناسایی علت درد و توجه همزمان به عوامل جسمی، روانی و سبک زندگی می‌تواند به کنترل یا پیشگیری از آن کمک کند.

اسپاسم عضلانی؛ یکی از عوامل مهم کمردرد

اسپاستیسیتی یا اسپاسم عضلانی یکی از علائم شایع ام‌اس است. این وضعیت عمدتاً در اثر آسیب به غلاف میلین ایجاد می‌شود؛ در نتیجه انتقال پیام‌های عصبی به عضلات مختل یا کند می‌شود.

افراد ممکن است اسپاسم را به شکل‌های مختلفی احساس کنند، از جمله:

• سفتی عضلات

• کشیدگی یا احساس کشیده شدن

• درد مبهم

• فشار یا فشردگی

• گرفتگی و انقباض عضلات

شدت اسپاسم در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد تنها سفتی خفیفی در پاها احساس می‌کنند که فعالیت‌های روزمره را مختل نمی‌کند، در حالی که در برخی دیگر اسپاسم شدید پاها می‌تواند باعث گرفتگی‌های دردناک و اختلال در حرکت شود.

اسپاسم معمولاً عضلات ساق پا، ران، کشاله ران و باسن را درگیر می‌کند، اما می‌تواند باعث سفتی و درد در اطراف مفاصل و قسمت پایین کمر نیز شود.

درمان و پیشگیری از اسپاسم

درمان اسپاسم کمر معمولاً ترکیبی از دارو و فیزیوتراپی است. روش‌هایی که ممکن است مورد استفاده قرار گیرند عبارت‌اند از:

• گرما درمانی

• ماساژ

• فیزیوتراپی، کشش عضلات و تمرین‌های افزایش دامنه حرکتی

• داروهای شل‌کننده عضلات مانند تیزانیدین و باکلوفن

• برخی داروهای آرام‌بخش در شرایط خاص

• وسایل ارتزی

• ورزش، حرکات کششی و تکنیک‌های آرام‌سازی

همچنین شناسایی و اجتناب از عواملی که اسپاسم را تشدید می‌کنند، اهمیت دارد. گرما، تغییر ناگهانی وضعیت بدن یا حرکت، لباس‌های تنگ و تحریک‌کننده، پر بودن مثانه یا روده و برخی عفونت‌ها می‌توانند اسپاسم را تشدید کنند.

در مواردی که اسپاسم به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهد، پزشک ممکن است گزینه‌های دیگری مانند باکلوفن، تیزانیدین، گاباپنتین، دیازپام یا تزریق بوتاکس را با توجه به شرایط بیمار در نظر بگیرد. باکلوفن داخل نخاعی نیز در برخی موارد شدید قابل استفاده است.

علامت لرمیت؛ وقتی خم کردن گردن درد ایجاد می‌کند

یکی دیگر از علائم مرتبط با ام‌اس، علامت لرمیت (Lhermitte's sign) است. در این حالت فرد هنگام خم کردن گردن به سمت جلو، ممکن است احساس شوک الکتریکی یا موجی از برق‌گرفتگی را تجربه کند که از پشت سر یا گردن به سمت ستون فقرات و گاهی اندام‌ها حرکت می‌کند.

این احساس معمولاً کوتاه‌مدت است و با بازگرداندن سر به وضعیت طبیعی برطرف می‌شود.

علامت لرمیت معمولاً با وجود ضایعات ام‌اس در قسمت گردنی نخاع ارتباط دارد.

در برخی افراد، داروهایی مانند گاباپنتین می‌توانند به کاهش یا پیشگیری از این درد کمک کنند؛ به‌ویژه زمانی که علامت لرمیت شدید و ناتوان‌کننده باشد.

مشکلات حرکتی چگونه باعث کمردرد می‌شوند؟

یکی دیگر از دلایل کمردرد در افراد مبتلا به ام‌اس می‌تواند کاهش تحرک یا استفاده نادرست از وسایل کمک‌حرکتی باشد.

برای مثال، اگر فرد به دلیل بی‌حسی یا گزگز پاها الگوی راه رفتنش تغییر کند، ممکن است وزن بدن را به شکل نامناسبی توزیع کند. این وضعیت می‌تواند فشار بیشتری به قسمت پایین کمر وارد کند.

استفاده نادرست از عصا یا سایر وسایل کمک‌حرکتی نیز می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید کمردرد شود. نشستن طولانی‌مدت روی ویلچر نیز ممکن است فشار بیشتری به کمر وارد کند.

برای پیشگیری یا کاهش این نوع کمردرد، اصلاح شیوه استفاده از وسایل کمک‌حرکتی، فیزیوتراپی، گرما درمانی و ماساژ می‌تواند مفید باشد.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAIDها نیز ممکن است در کوتاه‌مدت برای کاهش درد و التهاب حاد مورد استفاده قرار گیرند؛ با این حال، مصرف آنها باید با نظر پزشک انجام شود، زیرا این داروها برای همه افراد مناسب نیستند و ممکن است روی کلیه، کبد، قلب یا معده عوارض ایجاد کنند.

همیشه ام‌اس عامل کمردرد نیست

نکته مهم این است که هر کمردردی در فرد مبتلا به ام‌اس الزاماً ناشی از خود بیماری نیست.

کمردرد در جمعیت عمومی نیز بسیار شایع است و بنابراین تشخیص علت دقیق درد اهمیت دارد. برخی از علل رایج عبارت‌اند از:

• سیاتیک یا فشار روی ریشه‌های عصبی ستون فقرات
• تنگی کانال نخاعی
• کشیدگی یا آسیب عضلات و رباط‌های کمر

در موارد کمتر شایع اما جدی‌تر نیز کمردرد می‌تواند ناشی از بیماری‌هایی مانند انتشار سرطان به ستون فقرات، سندرم دم اسب، عفونت ستون فقرات یا آبسه نخاعی و شکستگی فشاری مهره‌ها باشد.

افراد مبتلا به ام‌اس ممکن است به دلیل مصرف کورتیکواستروئیدها در معرض خطر بیشتری برای برخی مشکلات استخوانی از جمله شکستگی قرار داشته باشند.

گاهی منشأ درد جای دیگری است

گاهی فرد احساس می‌کند درد از کمر می‌آید، در حالی که منشأ اصلی درد در قسمت دیگری از بدن است. به این وضعیت درد ارجاعی گفته می‌شود.

برخی بیماری‌ها و مشکلاتی که می‌توانند چنین دردی ایجاد کنند عبارت‌اند از:

• بیماری‌های لگنی مانند بیماری التهابی لگن
• التهاب پروستات
• عفونت کلیه
• زونا
• آنوریسم آئورت شکمی
• برخی بیماری‌های دستگاه گوارش مانند پانکراتیت یا زخم معده

بنابراین، نسبت دادن هر نوع کمردرد به ام‌اس بدون بررسی پزشکی می‌تواند باعث تأخیر در تشخیص علت اصلی شود.

کمردرد در افراد مبتلا به ام‌اس می‌تواند ناشی از اسپاسم عضلانی، مشکلات حرکتی، تغییر الگوی راه رفتن یا علائم عصبی مانند علامت لرمیت باشد؛ اما در بسیاری از موارد، علت درد ممکن است ارتباط مستقیمی با ام‌اس نداشته باشد.

تشخیص علت دقیق درد، انتخاب درمان مناسب را ممکن می‌کند. فیزیوتراپی، تمرین‌های کششی، اصلاح وضعیت حرکتی و در صورت نیاز دارو می‌توانند بخشی از برنامه کنترل کمردرد باشند. در صورت جدید بودن، شدید شدن یا تغییر الگوی کمردرد، بررسی پزشکی اهمیت دارد.